മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കേവലം ഉപഭോഗത്തിൻ്റേതല്ല, മറിച്ച് പരസ്പര പൂരകത്വത്തിൻ്റേതാണെന്ന് പഠിപ്പിച്ച മഹത്തായ പാരമ്പര്യമാണ് ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിനുള്ളത്. പ്രകൃതിയിലെ ഓരോ ജീവജാലത്തിനും അതിൻ്റേതായ പ്രാധാന്യമുണ്ടെന്നും, അവയെയെല്ലാം ആദരവോടെയും കരുണയോടെയും വീക്ഷിക്കണമെന്നുമാണ് നമ്മുടെ പൂർവികർ നമ്മെ പഠിപ്പിച്ചത്. ഈ സംസ്കൃതിയുടെ ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി നിൽക്കുന്ന ഒരു പ്രതീകമാണ് പശു.
പശുവിനെ വെറുമൊരു നാടൻ കന്നുകാലിയായോ മൃഗമായോ അല്ല, മറിച്ച് ‘ഗോമാതാവ്’ അഥവാ സ്വന്തം അമ്മയായിട്ടാണ് ഒരു വലിയ ജനവിഭാഗം ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുനിർത്തുന്നത്. ഈ കാഴ്ച്ചപ്പാടിന് പിന്നിൽ കേവലമായ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളല്ല ഉള്ളത്, മറിച്ച് മനുഷ്യൻ്റെ നിലനിൽപ്പിന് ആധാരമായ പാലിൻ്റേയും ഊർജ്ജത്തിൻ്റെയും ഉറവിടത്തോടുള്ള ആഴമേറിയ കൃതജ്ഞതയാണ്. പശുവിനെ അമ്മയായി കാണുന്ന ഈ ഉദാത്തമായ ചിന്തയും, അതിനെ കേവലം മാംസത്തിനായുള്ള ഒരു ഭോഗവസ്തുവായി മാത്രം കാണുന്ന ഭൗതികചിന്തയും തമ്മിൽ ആഴമേറിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്.
ഈ രണ്ട് ചിന്താഗതികളും തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം കേവലം ആഹാരശീലങ്ങളുടെ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യൻ്റെ സംസ്കാരത്തിൻ്റെയും മനോഭാവത്തിൻ്റെയും വികാസപരിണാമങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിച്ചുവീഴുമ്പോൾ അതിന് ജീവനും അമൃതവുമേകുന്നത് അമ്മയുടെ മുലപ്പാലാണ്. പ്രകൃതി ഒരുക്കിയ ഏറ്റവും പവിത്രമായ ഈ ദ്രാവകം കുഞ്ഞിന് രോഗപ്രതിരോധശേഷിയും സ്നേഹവും ഊർജ്ജവും നൽകുന്നു. എന്നാൽ ഒരു നിശ്ചിത പ്രായം കഴിയുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ അമ്മയ്ക്ക് ശാരീരികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, കുഞ്ഞിന് സ്വന്തം അമ്മയുടെ പാൽ ലഭ്യമാകാതെ വരുന്നു. ആ ഘട്ടത്തിലാണ് മനുഷ്യൻ പ്രകൃതിയുടെ മറ്റൊരു വരദാനമായ പശുവിൻ പാലിലേക്ക് തിരിയുന്നത്. സ്വന്തം അമ്മയുടെ മുലപ്പാൽ കുടിച്ചു വളർന്ന കുഞ്ഞ്, പിന്നീട് തൻ്റെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ വളർച്ചയുടെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പശുവിൻപാലിൽ നിന്നാണ് ഊർജ്ജവും ജീവകങ്ങളും ആർജ്ജിക്കുന്നത്. പ്രകൃതിദത്തമായി ചിന്തിച്ചാൽ, സ്വന്തം ചോര പാലാക്കി നൽകി ഒരു ജീവനെ വളർത്തുന്നത് അമ്മയാണ്.
സ്വന്തം കുഞ്ഞിന് കൊടുക്കേണ്ട പാലിൻ്റെ ഒരു വലിയ പങ്ക് മനുഷ്യന് നൽകി അവനെ വളർത്താൻ സഹായിക്കുന്നതിലൂടെ പശു പ്രകൃത്യാ തന്നെ ഒരു രണ്ടാം അമ്മയായി മാറുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഉപകാരസ്മരണയാണ് പശുവിനെ സ്വന്തം പെറ്റമ്മയ്ക്ക് തുല്യമായി കാണാൻ മനുഷ്യനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്. തനിക്ക് ജീവനും കരുത്തും തന്ന ഒന്നിനെ ദൈവതുല്യമായി കരുതുക എന്നത് ഉത്കൃഷ്ടമായ മനുഷ്യത്വത്തിൻ്റെ പരമമായ ലക്ഷണമാണ്.
ചരിത്രപരമായി നോക്കിയാൽ, മനുഷ്യൻ നാടോടി ജീവിതത്തിൽ നിന്നും സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ കാർഷിക സംസ്കൃതിയിലേക്ക് മാറിയതു മുതൽ പശു മനുഷ്യൻ്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത ചങ്ങാതിയായിരുന്നു. ഭാരതീയ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരു കുടുംബത്തിൻ്റെ സമ്പത്ത് അളന്നിരുന്നത് അവർക്കുള്ള കന്നുകാലികളുടെ എണ്ണം നോക്കിയായിരുന്നു. പശു വെറുമൊരു മൃഗമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു കുടുംബത്തിൻ്റെ അന്നദാതാവായിരുന്നു.
രാവിലെ ഉണരുമ്പോൾ മുതൽ രാത്രി ഉറങ്ങാൻ കിടക്കുന്നതുവരെ ഒരു കർഷകൻ്റെ ജീവിതം പശുവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പുലർച്ചെയുള്ള പാൽ ചുരത്തൽ, കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്ക് ആവശ്യമായ ചാണകം, മൂത്രം എന്നിവയുടെ ശേഖരണം, നിലം ഉഴുതുമറിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന കാളക്കുട്ടികൾ എന്നിങ്ങനെ പശുവിന്റെ ഓരോ അംശവും മനുഷ്യന് ഉപകാരപ്രദമായിരുന്നു.
ചാണകം വീടുമെഴുക്കാനും പ്രകൃതിദത്തമായ കീടനാശിനിയായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു നമുക്ക്. പ്രകൃതിയെ മലിനമാക്കാത്ത, മണ്ണിലെ ജീവകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ കാർഷിക വ്യവസ്ഥിതി കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ സഹായിച്ചത് പശുവാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, പശുവിനോടുള്ള ആദരവ് എന്നത് പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവ് കൂടിയായിരുന്നു.
ലോകത്ത് എന്തിനെയും രണ്ട് രീതിയിൽ നോക്കിക്കാണാം; ആത്മീയവും വൈകാരികവുമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടിലും, ഭൗതികവും ഉപഭോഗപരവുമായ കാഴ്ച്ചപ്പാടിലും. പശുവിനെ അമ്മയായി കാണുന്നവർ അതിൻ്റെ പാലും, കാർഷിക മേഖലയിൽ അത് നൽകുന്ന സംഭാവനകളും ഒപ്പം അത് നൽകുന്ന സ്നേഹവും ഒരുപോലെ വിലമതിക്കുന്നു.
പശു ജീവനോടെയിരിക്കുന്നത് സമൂഹത്തിന് മൊത്തത്തിൽ ഗുണം ചെയ്യുമെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഭാരതീയ ദർശനമനുസരിച്ച് ഭൂമി പ്രകൃതിയുടെ അമ്മയാണെങ്കിൽ, പശു ആ പ്രകൃതിയുടെ ജീവനുള്ള പ്രതീകമാണ്. പശുവിൻ്റെ കണ്ണുകളിൽ നോക്കുമ്പോൾ അവർ കാണുന്നത് ഒരു മൃഗത്തിൻ്റെ ഭയമല്ല, മറിച്ച് വാത്സല്യത്തിൻ്റെ പ്രകാശമാണ്. മറുഭാഗത്ത്, പശുവിനെ കേവലം അറുത്തു തിന്നേണ്ട ഒരു മൃഗമായി മാത്രം കാണുന്നവർക്ക് ഈ വൈകാരിക തലങ്ങളോ അതിന്റെ പിന്നിലെ ദർശനങ്ങളോ മനസ്സിലാകണമെന്നില്ല.
അവരുടെ കാഴ്ച്ചപ്പാടിൽ ജീവികളെല്ലാം മനുഷ്യൻ്റെ ആഹാരത്തിനും ഭോഗത്തിനുമുള്ള വസ്തുക്കൾ മാത്രമാണ്. പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാറ്റിനെയും വിഭവങ്ങളായി മാത്രം കാണുന്ന ഈ ഭൗതികവാദം മനുഷ്യനെ സ്വാർത്ഥനാക്കുന്നു. ചിലർക്ക് പ്രകൃതിയും അതിലെ ജീവജാലങ്ങളും ആത്മാവുള്ള സഹജീവികളാണ്; എന്നാൽ മറ്റു ചിലർക്ക് അവ കേവലം ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ മാത്രമാണ്.
ഈ ചിന്താഗതി ഉള്ളവർക്ക് പശുവെന്നല്ല, പ്രകൃതിയിലെ ഒന്നിനോടും വൈകാരികമായ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയില്ല. ബന്ധങ്ങളെ കേവലം ശരീരത്തിൻ്റെയോ സ്വാദിൻ്റെയോ ക്ഷണികമായ ആനന്ദത്തിൻ്റെയോ തലത്തിൽ മാത്രം കാണുന്നവർക്ക് അമ്മയെന്നോ, പെങ്ങളെന്നോ, മൃഗമെന്നോ ഉള്ള പവിത്രമായ അതിർവരമ്പുകൾ അപ്രസക്തമായി തോന്നാം. എന്തിനെയും സ്വന്തം താല്പര്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ഉപയോഗിച്ചു തീർക്കുക എന്ന ഭോഗ സംസ്കാരം ഇത്തരക്കാരുടെ ചിന്തകളെ നയിക്കുന്നു.
ഒരു ജീവനെ കൊന്ന് അതിൻ്റെ മാംസം കഴിക്കുമ്പോൾ, ആ ജീവൻ തനിക്കും തൻ്റെ കുട്ടികൾക്കും നൽകിയ പാലിൻ്റെ മധുരത്തെ അവർ മറന്നുപോകുന്നു. നന്ദി എന്ന വികാരം മനുഷ്യനെ മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകമാണ്. ആ നന്ദിബോധം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴാണ് മനുഷ്യൻ ഭോഗവസ്തുക്കൾക്കായി എന്തും ചെയ്യാൻ മടിക്കാത്ത അവസ്ഥയിലേക്ക് അധഃപതിക്കുന്നത്. അമ്മയെയും പെങ്ങളെയും പോലും കേവലം ലൈംഗികമായോ ഭൗതികമായോ ഉള്ള ഭോഗവസ്തുക്കളായി മാത്രം കാണുന്ന വികൃത മനസ്സിൻ്റെ മറ്റൊരു വശം തന്നെയാണ് പ്രകൃതിയിലെ സസ്യലതാദികളെയും കന്നുകാലികളെയും ക്രൂരമായി ചൂഷണം ചെയ്യുന്നതിലും നാം കാണുന്നത്.
കേവലം വൈകാരികമായ വശങ്ങൾക്കപ്പുറം വലിയൊരു ആയുർവേദ, ആരോഗ്യ ശാസ്ത്ര പശ്ചാത്തലവും ഇതിനുണ്ട്. പശുവിൻപാൽ കുട്ടികളുടെ ബുദ്ധിവികാസത്തിനും ശാരീരിക വളർച്ചയ്ക്കും ഉത്തമമാണെന്ന് ആധുനിക ശാസ്ത്രവും സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്. പശുവിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന നെയ്യ്, തൈര് എന്നിവ മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ഒട്ടനവധി രോഗങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കാൻ കെൽപ്പുള്ളവയാണ്.
പഞ്ചഗവ്യം പോലുള്ള ഔഷധക്കൂട്ടുകൾ മനുഷ്യൻ്റെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ശുദ്ധീകരണത്തിന് ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. പശു ശ്വസിക്കുമ്പോൾ പുറത്തുവിടുന്ന വായു പോലും പരിസ്ഥിതിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുമെന്ന പരമ്പരാഗതമായ അറിവുകൾ ഇന്നും പ്രസക്തമാണ്. ഇങ്ങനെ മനുഷ്യന് സർവ്വവിധ നന്മകളും മാത്രം നൽകുന്ന ഒരു ജീവിയെ ക്രൂരമായി വധിക്കുക എന്നത് കേവലം ഒരു മൃഗത്തെ കൊല്ലുന്നത് പോലെയല്ല, മറിച്ച് നമുക്ക് ജീവൻ നൽകുന്ന പ്രകൃതിയുടെ ഒരു ഉറവിടത്തെ അടച്ചുകളയുന്നതിന് തുല്യമാണ്.
തങ്ങളെ പോറ്റുന്ന, പട്ടിണി മാറ്റുന്ന പശുവിനെ വീട്ടിലെ ഒരംഗത്തെപ്പോലെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു ഗ്രാമീണ സംസ്കാരം ഇന്നും നമ്മുടെ നാടുകളിൽ കാണാം. പേരിട്ട് വിളിച്ച്, വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ മേഞ്ഞു നടന്ന് തിരികെ വരുമ്പോൾ സ്നേഹത്തോടെ തലോടി തൊഴുത്തിലേക്ക് കയറ്റുന്ന ആ കാഴ്ച മനുഷ്യത്വത്തിൻ്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഭാവമാണ്.
പശുവിനെ അമ്മയായി കാണുന്നത് ഒരു ഉദാത്തമായ ചിന്താഗതിയുടെയും ഉയർന്ന സംസ്കാരത്തിൻ്റെയും പ്രതീകമാണ്. അത് മനുഷ്യൻ്റെ നന്ദിബോധത്തെയും കരുണയെയുമാണ് ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നത്. തനിക്ക് അമൃത് നൽകിയ ജീവനോടുള്ള ആദരവാണത്. അതേസമയം, അതിനെ കേവലം ഭോഗവസ്തുവായി മാത്രം കണ്ട് ഇല്ലാതാക്കുന്ന ചിന്താഗതി മനുഷ്യൻ്റെ സ്വാർത്ഥതയെയും ആർത്തിരമ്പുന്ന ഭൗതികവാദത്തെയുമാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്.
പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാറ്റിനെയും ആഹാരമായും വിനോദോപാധിയായും മാത്രം കാണുന്നവർക്ക് ഇത്തരം വൈകാരികമായ അതിർവരമ്പുകൾ മനസ്സിലായെന്ന് വരില്ല. എങ്കിലും, സഹജീവികളോട് കാരുണ്യവും ഉപകാരസ്മരണയും പുലർത്തുക എന്നതുതന്നെയാണ് ഉത്തമമായ മനുഷ്യത്വത്തിന്റെ ലക്ഷണം. പശുവിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യൻ വാസ്തവത്തിൽ സംരക്ഷിക്കുന്നത് മറ്റൊന്നുമല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം ഉള്ളിലെ നന്മയെയും കാരുണ്യത്തെയും വരുംതലമുറയ്ക്കായുള്ള പ്രകൃതിയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥയെയുമാണ്. ഈ പരമമായ സത്യം തിരിച്ചറിയുന്നിടത്താണ് യഥാർത്ഥ സംസ്കാരം ജനിക്കുന്നത്.
