ഈ വിശ്വാസങ്ങളും ഭയങ്ങളും കേവലം അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ എന്നതിലുപരി, പണ്ടുള്ളവർ പ്രകൃതിയേയും മരങ്ങളെയും കാവുകളെയും നശിപ്പിക്കാതെ സംരക്ഷിച്ചു നിർത്തിയത് ഇത്തരം പേടികൾ മുൻനിർത്തി കൂടിയായിരുന്നു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. കേരളത്തിലെ സർപ്പക്കാവുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ആഴത്തിൽ വേരോടിയിട്ടുള്ള ചില വിശ്വാസങ്ങളും ഭയങ്ങളും താഴെ പറയുന്നവയാണ്.
കാവുകൾ നശിപ്പിച്ചാൽ : സർപ്പക്കാവുകളിലെ മരങ്ങൾ വെട്ടുകയോ കാവ് കയ്യേറി കൃഷി ചെയ്യുകയോ വീടുവെക്കുകയോ ചെയ്താൽ ‘സർപ്പകോപം’ ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് പരമ്പരാഗത വിശ്വാസം. കാവുകൾ അശ്രദ്ധമായി നശിപ്പിച്ചാൽ കുടുംബത്തിൽ സന്താനഭാഗ്യം ഇല്ലാതാവുക, അകാലമരണം സംഭവിക്കുക, മാറാത്ത രോഗങ്ങൾ പിടിപെടുക, വംശനാശം സംഭവിക്കുക തുടങ്ങിയ കടുത്ത ദുരിതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്ന ഭയം ജനങ്ങൾക്കിടയിലുണ്ട്.
സർപ്പക്കാവുകൾക്ക് ഉള്ളിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട കർശനമായ ചില മര്യാദകളുണ്ട്. ചെരിപ്പിട്ട് കയറുകയോ, ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിക്കുകയോ, അപരിചിതമായ രീതിയിൽ പെരുമാറുകയോ ചെയ്താൽ സർപ്പങ്ങൾ കോപിക്കുമെന്ന വിശ്വാസമുണ്ട്. കാവുകളിലെ ഉണങ്ങിയ വിറകുകൾ പോലും പുറത്തേക്ക് എടുക്കാൻ ആളുകൾ ഭയപ്പെടുന്നു. കാവിലെ ഒരു ഇലയോ മരച്ചില്ലയോ പോലും സ്വന്തം കാര്യത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് പാപമായും ദോഷമായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ സ്വപ്നത്തിൽ പാമ്പുകളോ നാഗദേവതയോ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയോ, പൂജകൾ മുടങ്ങിയതായി ഓർമ്മപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുന്നത് സർപ്പക്കാവുകളുടെ അടിയന്തര സാന്നിധ്യമായും ശാപസൂചനയായും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. കാവുകളിൽ പ്രത്യേക ദിവസങ്ങളിൽ (പ്രത്യേകിച്ച് ആയില്യം നാളിൽ) പാമ്പുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് സാധാരണയാണെങ്കിലും, അവയെ ഉപദ്രവിച്ചാൽ കൊടുംശാപം കിട്ടുമെന്ന വിശ്വാസം പാമ്പുകളോടുള്ള ഭയം ഇരട്ടിപ്പിക്കുന്നു.
കേരളത്തിന്റെ തനതായ സംസ്കാരത്തിന്റെയും പ്രകൃതിസംരക്ഷണത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളാണ് സർപ്പക്കാവുകൾ. കേരളീയ ഗ്രാമങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് വള്ളുവനാട് പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇവ സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. പ്രകൃതിയേയും ജീവജാലങ്ങളെയും ദൈവമായി കണ്ട് ആരാധിച്ചിരുന്ന പൂർവ്വികരുടെ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകളാണ് കാവുകൾ.
സർപ്പങ്ങളെയും (പാമ്പുകളെയും) പ്രകൃതിശക്തികളെയും ആരാധിക്കുന്നതിനായി മാറ്റിവെച്ച ചെറിയ വനപ്രദേശങ്ങളാണ് സർപ്പക്കാവുകൾ. ഇവിടെ സാധാരണയായി മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ ഉണ്ടാകാറില്ല. മരങ്ങളും വള്ളികളും പടർന്നുപിടിച്ച് ഒരു ചെറിയ കാടിന്റെ രൂപത്തിലായിരിക്കും ഇവ കാണപ്പെടുക.
കേരളത്തിലെ കുടുംബങ്ങളിൽ നാഗരാജാവ്, സർപ്പയക്ഷി, നാഗയക്ഷി തുടങ്ങിയ സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ സർപ്പങ്ങളെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. തങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന്റെയും വീടിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിനും സന്താനഭാഗ്യത്തിനും രോഗശാന്തിക്കും സർപ്പക്കാവുകളിലെ പൂജകൾ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് പഴയ തലമുറ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. സർപ്പക്കാവുകളിൽ പാലും നൂറും സമർപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങ് വളരെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. മണ്ണാൻമാർ അല്ലെങ്കിൽ പൂജാരിമാരാണ് ഇതിന് കാർമ്മികത്വം വഹിക്കുന്നത്.
സർപ്പക്കാവുകൾക്ക് ഭൂഗർഭജലനിരപ്പ് നിലനിർത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുണ്ട്. കാവുകളിലെ മണ്ണും വേരുകളും മഴവെള്ളം ഭൂമിയിലേക്ക് ആഴ്ന്നിറങ്ങാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഔഷധസസ്യങ്ങൾ, അപൂർവ്വ വള്ളിച്ചെടികൾ, പക്ഷികൾ, പ്രാണികൾ, ഉഭയജീവികൾ എന്നിവയുടെ ആവാസകേന്ദ്രമാണ് കാവുകൾ. ഒരു സൂക്ഷ്മ ആവാസവ്യവസ്ഥ (Micro-ecosystem) ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
ആധുനികവൽക്കരണത്തിന്റെയും നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെയും ഫലമായി കേരളത്തിലെ വലിയൊരു ഭാഗം സർപ്പക്കാവുകളും ഇന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. സ്ഥലപരിമിതി മൂലം പല കുടുംബങ്ങളും കാവുകൾ വെട്ടിത്തെളിക്കുകയും നാഗപ്രതിമകൾ അമ്പലങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
എങ്കിലും, പ്രകൃതിയുടെ പ്രാധാന്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പലരും ഇന്ന് ചെറിയ കാവുകളെയും ജൈവവൈവിധ്യത്തെയും സംരക്ഷിക്കാൻ മുന്നോട്ടുവരുന്നുണ്ട്. സർപ്പക്കാവുകൾ കേവലം ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല, കേരളത്തിന്റെ പച്ചപ്പും ജൈവവൈവിധ്യവും കാത്തുസൂക്ഷിച്ച പണ്ടത്തെ വലിയൊരു പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ പദ്ധതി കൂടിയായിരുന്നു.
