ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിൻ്റെ ആധാരശിലകളാണ് ക്ഷേത്രങ്ങൾ. അവ കേവലം ആരാധനാലയങ്ങൾ എന്നതിലുപരി, സഹസ്രാബ്ദങ്ങളായി കൈമാറി വന്ന ആചാരങ്ങളുടെയും അനുഷ്ഠാനങ്ങളുടെയും പവിത്രമായ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. അടുത്തിടെ സുപ്രീം കോടതി നടത്തിയ “ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എത്തുന്നവർ ആചാരം പാലിക്കണം, അത് അവിശ്വാസി ആണെങ്കിൽ പോലും” എന്ന നിരീക്ഷണം ഇന്ത്യൻ നിയമചരിത്രത്തിലും കേരളത്തിൻ്റെ സവിശേഷമായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിലും നിർണ്ണായകമായ ഒരു വഴിത്തിരിവാണ്. പ്രത്യേകിച്ച്, നിരീശ്വരവാദവും അവിശ്വാസവും ഒരു അലങ്കാരമായി കൊണ്ടുനടക്കുന്ന കേരളത്തിലെ ഭരണവർഗത്തിന് ഇതൊരു ശക്തമായ തിരുത്തൽ രേഖയാണ്.
കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രഭരണം പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ താൽപ്പര്യങ്ങളുടെ കളിത്തട്ടായി മാറാറുണ്ട്. ദേവസ്വം വകുപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന മന്ത്രിമാരും ബോർഡ് അംഗങ്ങളും പലപ്പോഴും തങ്ങളുടെ നിരീശ്വരവാദ നിലപാടുകൾ ക്ഷേത്ര ഭരണത്തിൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു എന്ന പരാതി വിശ്വാസികൾക്കിടയിൽ പണ്ടേയുണ്ട്. ക്ഷേത്രവിശ്വാസമില്ലാത്ത ഒരാൾ എന്തിനാണ് ദേവസ്വം മന്ത്രിയാകുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിന്, അത് വെറുമൊരു ഭരണപരമായ പദവി മാത്രമാണെന്നായിരുന്നു ഇതുവരെയുള്ള ന്യായീകരണം. എന്നാൽ സുപ്രീം കോടതിയുടെ പുതിയ നിലപാട് ഈ ന്യായീകരണത്തിൻ്റെ മുനയൊടിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന ഏതൊരാളും, അദ്ദേഹം മന്ത്രിയായാലും സാധാരണക്കാരനായാലും, അവിശ്വാസിയായാലും വിശ്വാസിയായാലും, അവിടുത്തെ ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥനാണ്. ഇത് വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമല്ല, മറിച്ച് ഒരു പ്രത്യേക ആരാധനാലയത്തിൻ്റെ തനിമയും പവിത്രതയും സംരക്ഷിക്കാനുള്ള നിയമപരമായ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
കേരളത്തിലെ ഇടത്-വലത് മുന്നണികൾക്ക് ഈ വിധി വലിയൊരു പാഠമാണ് നൽകുന്നത്. വിശ്വാസികളെയും ആചാരങ്ങളെയും പുച്ഛത്തോടെ കാണുന്ന ഒരു വിഭാഗം ഇന്നും രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിലുണ്ട്. ഭക്തിയെ അന്ധവിശ്വാസമായും ആചാരങ്ങളെ പരിഷ്കൃത സമൂഹത്തിന് നിരക്കാത്തതായും ചിത്രീകരിക്കുന്നവർ, ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പവിത്രതയ്ക്ക് കളങ്കം വരുത്തുന്ന രീതിയിലുള്ള പ്രസ്താവനകൾ നടത്താറുണ്ട്. ശബരിമല പ്രക്ഷോഭ കാലത്തും അതിന് ശേഷവും കേരളം കണ്ടത് ആചാരങ്ങൾ ലംഘിക്കാനുള്ള ബോധപൂർവ്വമായ ശ്രമങ്ങളായിരുന്നു. നവോത്ഥാനത്തിൻ്റെ പേരിൽ വിശ്വാസങ്ങളെ തകർക്കാൻ ഭരണകൂടം തന്നെ മുന്നിട്ടിറങ്ങിയ കാഴ്ച നാം കണ്ടതാണ്. എന്നാൽ കോടതിയുടെ ഈ വിധി അസന്ദിഗ്ദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് ക്ഷേത്രത്തിലെ ആചാരങ്ങൾ ഭരണഘടന അനുവദിച്ചു നൽകുന്ന അവകാശമാണെന്നും അത് ലംഘിക്കാൻ ആർക്കും അവകാശമില്ലെന്നുമാണ്.
ദേവസ്വം മന്ത്രി എന്നത് ഒരു കേവല സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനല്ല. ലക്ഷക്കണക്കിന് വിശ്വാസികളുടെ വികാരങ്ങളെയും ക്ഷേത്ര സ്വത്തുക്കളെയും സംരക്ഷിക്കേണ്ട ഒരു ട്രസ്റ്റി കൂടിയാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ കയറുമ്പോൾ ഒരു വിശ്വാസിയെപ്പോലെ പെരുമാറാൻ കഴിയാത്തവർക്ക് ആ കസേരയിൽ ഇരിക്കാൻ ധാർമ്മികമായ അവകാശമില്ലെന്ന് ഈ വിധിയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നു. “താൻ അവിശ്വാസിയാണ്, പക്ഷെ ദേവസ്വം ഭരിക്കും” എന്ന ഇരട്ടത്താപ്പ് ഇനി നടപ്പില്ല. ക്ഷേത്രത്തിനകത്ത് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ ആചാരപ്രകാരമുള്ള വേഷവിധാനങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും പാലിക്കാൻ ഏതൊരു ഭരണാധികാരിയും തയ്യാറാകണം. അത് ചെയ്യാൻ മനസ്സാക്ഷി അനുവദിക്കാത്തവർക്ക് ആ പദവിയിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കാനുള്ള മാന്യതയെങ്കിലും ഉണ്ടാകണം.
കൂടാതെ, ക്ഷേത്രങ്ങളെ കേവലം വരുമാന സ്രോതസ്സുകളായി മാത്രം കാണുന്ന സമീപനത്തിനും മാറ്റം വരണം. ക്ഷേത്രങ്ങൾ ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രങ്ങളല്ല. അവിടെ വരുന്നവർ പാലിക്കേണ്ട അച്ചടക്കവും മര്യാദയുമുണ്ട്. അവിശ്വാസികൾക്ക് കാഴ്ചകൾ കാണാൻ മ്യൂസിയങ്ങളോ പാർക്കുകളോ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. എന്നാൽ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ അത് അവിടുത്തെ ദൈവീകതയെയും പവിത്രതയെയും ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്നവർക്ക് മാത്രമായിരിക്കണം. ഈ അവബോധം രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിന് നൽകാൻ കോടതിയുടെ ഈ നിരീക്ഷണം സഹായിക്കും. കേരളത്തിലെ വിശ്വാസികളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് അവരുടെ പോരാട്ടങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച വലിയൊരു അംഗീകാരമാണ്. ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആചാരങ്ങളെ തകർക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്ക് മുന്നിൽ നിയമം തന്നെ സംരക്ഷണ കവചമായി നിൽക്കുന്നു എന്നത് ആശ്വാസകരമാണ്.
ചുരുക്കത്തിൽ, സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഈ പ്രഖ്യാപനം കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ കേരളത്തിന് ഒരു താക്കീതാണ്. വിശ്വാസത്തെ വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിന് വേണ്ടിയോ, പ്രത്യയശാസ്ത്ര പ്രചാരണത്തിന് വേണ്ടിയോ ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിർത്തേണ്ട കാലം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങൾ വിശ്വാസികളുടേതാണ്, അത് വിശ്വാസപ്രകാരം തന്നെ ഭരിക്കപ്പെടണം. അവിശ്വാസത്തിൻ്റെ കപടമുഖം അണിഞ്ഞ് ക്ഷേത്രമുറ്റത്ത് കയറുന്നവർക്ക് ഇനി ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോകാനാവില്ല. മര്യാദകളും ചട്ടങ്ങളും എല്ലാവർക്കും ബാധകമാണ്, അത് മന്ത്രിയായാലും ശരി, സാധാരണക്കാരനായാലും ശരി. ഭരണഘടന നൽകുന്ന മതാവകാശങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഈ നിലപാട് വരുംകാലങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുമെന്നുറപ്പാണ്.
