പണം കൊടുത്ത് ഭഗവത് ദർശനം നടത്തേണ്ടി വരുന്ന വിശ്വാസിയുടെ ഗതികേട്: സമകാലിക ആരാധനാലയങ്ങളിലെ വാണിജ്യ വൽക്കരണം

സനാതന കുടുംബം – കേരളം

ഭാരതീയ സംസ്കൃതിയിൽ ആരാധനാലയങ്ങൾ കേവലം പ്രാർത്ഥനാലയങ്ങൾ മാത്രമല്ല; അതോടൊപ്പം സമൂഹത്തിന്റെ സാംസ്കാരികവും ആത്മീയവുമായ കേന്ദ്രങ്ങളുമായിരുന്നു. സർവ്വവ്യാപിയായ ഈശ്വരനു മുന്നിൽ എല്ലാവരും തുല്യരാണെന്ന സങ്കൽപ്പത്തിലാണ് ഭക്തർ പണ്ടുമുതലേ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എത്തിയിരുന്നത്. എന്നാൽ, ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ ഈ സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് വലിയ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഭക്തി എന്നത് പൂർണ്ണമായും കച്ചവടച്ചരക്കായി മാറുന്ന ഒരു ദുഃഖകരമായ കാഴ്ചയാണ് ഇന്ന് മിക്ക പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലും കാണാൻ കഴിയുന്നത്.

“പണം കൊടുത്താൽ വേഗത്തിൽ ഭഗവാനെ കാണാം” എന്ന അലിഖിത നിയമം ഇന്ന് അമ്പലങ്ങളിൽ സർവ്വസാധാരണമായിരിക്കുന്നു. ക്യൂവിൽ മണിക്കൂറുകളോളം കാത്തുനിൽക്കാതെ, ‘വിഐപി ദർശനം’, ‘സ്പെഷ്യൽ എൻട്രി’, ‘ശീഘ്ര ദർശനം’ തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ വൻതുക ഈടാക്കിക്കൊണ്ട് ഭക്തരെ തരംതിരിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം സമൂഹത്തിന് അപമാനകരമാണ്. ഇതിന്റെ ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെയും ദാരുണവുമായ ഉദാഹരണമാണ് കേരളത്തിന്റെ പ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രത്തിൽ വെർച്വൽ ക്യൂ ബുക്കിംഗിന് പോലും 25 രൂപ ഈടാക്കുന്നത്. സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഈശ്വരനിലേക്കുള്ള അടുപ്പം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്ന ഈ അവസ്ഥ ഒരു സാധാരണ വിശ്വാസിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഗതികേടായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു.

ഭക്തജനങ്ങളുടെ തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനും, മണിക്കൂറുകളോളം വരിനിൽക്കുന്നവരുടെ ദുരിതം കുറയ്ക്കാനുമാണ് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഓൺലൈൻ ദർശന സംവിധാനങ്ങളും വെർച്വൽ ക്യൂവുമെല്ലാം ഏർപ്പെടുത്തിയത്. എന്നാൽ ഇന്ന് ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ പോലും ഭക്തരെ ചൂഷണം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു ഉപാധിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനത്തിനായി വെർച്വൽ ക്യൂ വഴി ബുക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ 25 രൂപ ഈടാക്കുന്നത് തികഞ്ഞ നീതികേടാണ്. ഗുരുവായൂർ കണ്ണനെ ഒന്നു കണ്ട് തൊഴാൻ പോലും പണം നൽകേണ്ടി വരുന്നു എന്നത് ലജ്ജാകരമാണ്. ഭഗവാനു മുന്നിൽ പണമോ മറ്റ് അനർഹതകളോ തടസ്സമാകരുത് എന്ന തത്വം ഇവിടെ ലംഘിക്കപ്പെടുന്നു. അന്യനാടുകളിൽ നിന്നും കഷ്ടപ്പെട്ട് ഗുരുവായൂരിലേക്ക് എത്തുന്ന സാധാരണക്കാരായ കുടുംബങ്ങൾക്ക്, ഓരോരുത്തരുടെയും വെർച്വൽ ക്യൂ ബുക്കിംഗിനായി വരുന്ന ഈ തുക പോലും വലിയൊരു സാമ്പത്തിക ഭാരമാണ്. പല അംഗങ്ങളുള്ള കുടുംബങ്ങൾക്ക് ദർശനത്തിന് മാത്രം വലിയൊരു തുക മുൻകൂട്ടി നൽകേണ്ടി വരുന്നു. സർക്കാർ തലത്തിലോ ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതിയുടെ കീഴിലോ സൗജന്യമായി നടപ്പിലാക്കേണ്ട ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങളെ പണമുണ്ടാക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗമായി മാറ്റുന്നത് ഭക്തരോടുള്ള വെല്ലുവിളിയാണ്. സൗജന്യമായി ലഭിക്കേണ്ട അടിസ്ഥാനപരമായ ദർശന സൗകര്യത്തിന് വിലയിടുന്നത് തികഞ്ഞ വാണിജ്യവൽക്കരണമാണ്.

ക്ഷേത്രങ്ങൾ ജാതി-സാമ്പത്തിക ഭേദമന്യേ എല്ലാവർക്കും തുല്യ അവകാശമുള്ള ഇടങ്ങളാകണം എന്നാണ് ആത്മീയ ആചാര്യന്മാർ പഠിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ അതല്ല. വെർച്വൽ ക്യൂവിലൂടെയും പണം നൽകുന്നതിലൂടെയും ഭക്തരെ തരംതിരിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം ആരാധനാലയങ്ങളിലെ സമത്വബോധത്തെ തകർക്കുന്നു.

പണം നൽകാൻ കഴിയുന്നവന് മാത്രം എളുപ്പത്തിൽ ദർശനം സാധ്യമാകുന്ന രീതി ഗുരുവായൂർ പോലുള്ള മഹാക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പോലും നടപ്പിലാക്കുന്നത് പാവപ്പെട്ട ഭക്തരോടുള്ള അവഗണനയാണ്. മണിക്കൂറുകളോളം വരിനിൽക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട സാധാരണക്കാരന് വെർച്വൽ ക്യൂവിൽ പോലും പണം നൽകേണ്ടി വരുന്നു എന്നത് ദൗർഭാഗ്യകരമാണ്. ദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തരെ ഒരു ഉപഭോക്താവായി മാത്രം കണ്ട് സേവനങ്ങൾക്ക് നിരക്ക് ഈടാക്കുന്ന രീതി ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പവിത്രതയെ കെടുത്തിക്കളയുന്നു.

ഭരണാധികാരികളും ഉത്തരവാദപ്പെട്ട സംവിധാനങ്ങളും രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോഴും ഇത്തരം ദുസ്ഥിതി തുടരുന്നു എന്നത് ഓരോ വിശ്വാസിയെയും അലട്ടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സംശയമാണ്. ഭക്തരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും ആരാധനാലയങ്ങളെ ചൂഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കാനും ബാധ്യസ്ഥരായ ഭരണാധികാരികളും സംഘടനകളും ഇത്തരം അനീതികൾക്ക് നേരെ കണ്ണടയ്ക്കുന്നത് വലിയൊരു ചോദ്യചിഹ്നമാണ്. ഇത്തരം കടന്നുകയറ്റങ്ങളും വാണിജ്യവൽക്കരണങ്ങളും എന്തുകൊണ്ട് സാധാരണക്കാരുടെ മാത്രം നെഞ്ചത്തേക്ക് നടത്തപ്പെടുന്നു എന്നത് സമൂഹം ഗൗരവമായി ചിന്തിക്കേണ്ട വിഷയമാണ്. ഭരണാധികാരികളുടെ നിസ്സംഗത കൊണ്ടോ ഒത്താശ കൊണ്ടോ ആണ് ഇത്തരം വിവേചനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത് എങ്കിൽ, അതിനെതിരെ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാൻ വിശ്വാസികൾക്ക് പൂർണ്ണ അവകാശമുണ്ട്.ഭക്തരുടെ കാണിക്കപ്പണം കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ആരാധനാലയങ്ങളിൽ, ദർശനത്തിന് ഫീസ് ഈടാക്കുന്നത് ന്യായീകരിക്കാനാവില്ല.

ഭക്തരുടെ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കേണ്ടത് ഭരണസമിതികളുടെ കടമയാണ്, അല്ലാതെ അതിലൂടെ ലാഭം കൊയ്യുകയല്ല വേണ്ടത്. വെർച്വൽ ക്യൂവിന് 25 രൂപ ഈടാക്കുന്നത് പോലുള്ള നടപടികൾക്കെതിരെ ശക്തമായ പ്രതികരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകേണ്ടതുണ്ട്.

ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ വെർച്വൽ ക്യൂവിന് 25 രൂപ ഈടാക്കുന്നത് ഉടൻ തന്നെ പിൻവലിക്കണമെന്നത് ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരുടെ ആവശ്യമാണ്. പണം കൊടുത്ത് ഭഗവത് ദർശനം നടത്തേണ്ടി വരുന്നു എന്നത് ഒരു സമൂഹമെന്ന നിലയിൽ നമുക്ക് ലജ്ജാകരമായ ഒരു അവസ്ഥയാണ്. ഈശ്വരൻ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെയാണെന്ന സങ്കൽപ്പത്തെ കാറ്റിൽപ്പറത്തിക്കൊണ്ട്, സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി നടത്തുന്ന ഇത്തരം ചൂഷണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

ഈ അവസ്ഥ മാറണമെങ്കിൽ ഗുരുവായൂരിലെ വെർച്വൽ ക്യൂ ബുക്കിംഗിന് ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന 25 രൂപ ഫീസ് അടിയന്തരമായി റദ്ദാക്കുകയും, ‘വിഐപി ദർശനം’ പോലുള്ള വിവേചനപരമായ സമ്പ്രദായങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കുകയും വേണം. എല്ലാ ഭക്തർക്കും തുല്യ അവകാശത്തോടെയും സൗജന്യമായും ദർശനം ലഭിക്കുന്നതിനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കണം.

ഭക്തി എന്നത് പണത്തിന് വാങ്ങാൻ കിട്ടുന്ന ഒന്നല്ല. പണക്കാരനും പാവപ്പെട്ടവനും ഒരുപോലെ കണ്ണീരോടെയും ഭക്തിയോടെയും ഭഗവാനെ കാണാൻ കഴിയുന്ന കാലം തിരികെ വരുമ്പോൾ മാത്രമേ ആരാധനാലയങ്ങൾ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥത്തിൽ പവിത്രമാകൂ. ഇതിനെതിരെ സംഘടനകളും ഭരണാധികാരികളും മൗനം വെടിഞ്ഞ് മുന്നോട്ട് വരണമെന്നും, സ്വന്തം ആരാധനാലയങ്ങളിലെ ചൂഷണത്തിനെതിരെ സമൂഹം സ്വയം ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചുതുടങ്ങേണ്ടിയിരിക്കുന്നുവെന്നും കാലം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.